Veelgestelde vragen

Een graadklas is een klas waarin leerlingen van twee verschillende leeftijden samen zitten (bijvoorbeeld het derde en het vierde leerjaar). We vinden dat dit systeem de meeste kansen biedt naar sociaal - emotionele ontwikkeling van het kind. Het kind neemt het ene jaar de jongere rol aan, om het daaropvolgende jaar de oudere, wat meer leidinggevende rol aan te nemen. Voor de leerkracht is het van groot belang dat hij het kind gedurende twee jaar kan begeleiden en opvolgen. Als leerkracht krijg je hierdoor de kans om de verschillende aspecten van het kind beter te leren kennen. In het graadklassensysteem kan er soepel worden omgegaan met de leerstofdoelen. Zo hoeft er geen onnodige druk te ontstaan, om een kind voor een bepaald leerstofonderdeel per se tegen het einde van het schooljaar op niveau te krijgen. Het kind kan er het volgende schooljaar gewoon op eigen tempo aan verder werken.

Bij conflicten of problemen wordt er altijd eerst met de betrokken personen gepraat. We delen niet onmiddellijk straffen uit, maar we kijken steeds waarom een kind zo handelt. De probleemoplossende dialoog is daar een hulpmiddel voor. Het is een gesprekstechniek die kinderen ertoe moet bewegen zelf over hun problemen na te denken en zelf naar oplossingen te zoeken. De kinderen krijgen dus geen kant-en-klare oplossingen aangeboden. Kinderen moeten hierin wel geholpen worden: de discussie/ruzie helpen stopzetten, duidelijke normen stellen, dat is de taak van de begeleidende leerkracht. Overdrijven in het praten met kinderen proberen we echter te vermijden. Kinderen moeten immers ook leren de consequenties van hun negatief gedrag te dragen.

In een traditionele school wordt er vooral aandacht besteed aan de intellectuele ontwikkeling van de kinderen. Het is inderdaad super belangrijk dat kinderen leren lezen, schrijven en rekenen.
De grote meerwaarde van het freinetonderwijs is dat er rekening gehouden wordt met de totale ontwikkeling van elk kind. Naast de intellectuele ontwikkeling krijgen ook sociale vaardigheden, zelfexpressie, creativiteit, zelfstandigheid enz. een gewaardeerd plekje. Naast kennen en kunnen, mogen de kinderen ook voelen en zijn. Op deze manier ontwikkelen zij een positief zelfbeeld en groeien ze uit tot zelfstandige mensen met een sterke persoonlijkheid.

De leerkracht staat niet voor de klas, maar begeleidt de kinderen individueel. Er is geen taakklas. Wel is er een breed teamverband tussen ouders, leerkrachten en kinderen. Op regelmatige basis zijn er overlegmomenten binnen het leerkrachtenteam, met de zorgcoördinator en indien nodig met de clb-medewerkers. Dat maakt dat leerproblemen sneller gesignaleerd en vastgesteld kunnen worden. De doorverwijzing naar eventuele specialisten of meer aangepast onderwijs verloopt daardoor vlotter. Meestal kan echter een groot deel van de leerproblemen reeds in de klas of thuis, in samenspraak met de leerkracht en CLB opgevangen worden.

Hierop is het antwoord klaar en duidelijk: Nee!
1. In deze vorm van onderwijs worden dezelfde eindtermen en ontwikkelingsdoelen gehanteerd als in het traditionele onderwijs.
2. Ook het kind-volgsysteem in het freinetonderwijs is gelijklopend aan het traditionele onderwijs.
3. Enkel de manier van lesgeven is ervaringsgericht en daarom beduidend anders. Meer uitleg over de Freinettechnieken.

Ons uitgangspunt is dat we onze school samen maken en vormgeven; samen met het leerkrachtenteam, de kinderen en de ouders. In onze school is de ouder onmisbaar. Wij vragen aan de ouders een actieve inzet. Stelregel hierbij is: niets moet, veel kan!
Er zijn mogelijkheden om iets binnen de schooluren te doen samen met de kinderen, vb. meewerken aan een project of atelier, meegaan met het zwemmen, op uitstap, middagtoezicht doen op de speelplaats, ...
Er zijn ook mogelijkheden buiten de schooluren, vb. de tuin onderhouden, op zoek gaan naar klasmaterialen, promotie verzorgen, de was doen, etc. De actieve inzet van ouders wordt dus bij ons zeker geapprecieerd.

Het is niet zo dat onze sancties al op voorhand vastliggen. De sancties worden immers bepaald naargelang de ernst van de situatie en afhankelijk van kind tot kind. Bij herhaald storend gedrag, voor het kind zelf of voor de anderen, worden wel de ouders betrokken om samen met hun zoon/dochter aan een oplossing te werken.

De leerkracht evalueert voortdurend samen met de kinderen. Dat gebeurt door middel van toetsen, maar ook door sterke individuele begeleiding en observatie. De prestaties worden echter niet omgezet in cijfers. Cijfers zeggen immers slechts iets over een klein deel van het leven. Toch wordt er een rapport opgesteld. Dat rapport wordt tweemaal per jaar meegegeven. Het rapport bevat niet enkel de verstandelijke vorderingen. Het proces dat aan de resultaten voorafgaat is immers even belangrijk. En hoe een kind tot een resultaat kwam, hoe een kind zich voelt in een groep, hoe het met werkhouding is gesteld, hoe de gevoelstoestand is, het wordt uitvoerig in onze rapporten besproken. Bovendien worden niet enkel de sterke en de zwakke punten vermeld, er wordt ook gezegd wat er gedaan wordt om die toestand te verbeteren. Doordat we niet werken met punten, maar wel met uitgeschreven teksten, kunnen kinderen zich niet met anderen vergelijken, enkel met zichzelf. Het kind wordt ook persoonlijk aangesproken in het rapport. Zo wordt het gerespecteerd en gestimuleerd om zijn eigen verantwoordelijkheid op te nemen. Tweemaal per jaar worden de ouders uitgenodigd voor de bespreking van het rapport. Ook tijdens het schooljaar worden de vorderingen zoveel mogelijk informeel meegedeeld.

We proberen in onze school situaties te creëren waar iedereen optimaal met elkaar kan samenwerken. Natuurlijk zijn er dus op onze school ook regels en afspraken nodig. Kinderen hebben een duidelijke structuur binnen duidelijk afgebakende grenzen nodig. Zo leren ze omgaan met hun vrijheden én verantwoordelijkheden. Stukje voor stukje worden de grenzen uitgebreid als blijkt dat ze dit aankunnen.
Regels worden opgelegd vanuit de leerkrachten, vb inzake veiligheid, ... maar we proberen die steeds te verantwoorden. Afspraken worden gemaakt op de kinderraad. De kinderraad bestaat uit twee afgevaardigden uit elke klas. Daar worden voorstellen gedaan, afspraken, die het hele schoolgebeuren aangaan, opgesteld en besproken.
Als regels of afspraken overtreden worden, spreken kinderen elkaar aan. Dit is echter een vaardigheid waar ze in de loop der jaren mee leren omgaan. In de praktijk is immers al gebleken dat kinderen kunnen overdrijven en elkaar constant op fouten gaan wijzen. De leerkrachten nemen dan de begeleiding in handen en proberen samen met de kinderen tot voor iedereen aanvaardbare oplossingen te komen.

Jezelf op een degelijke manier kunnen uiten en verwoorden, vinden wij belangrijk. Het komt al eens voor dat de kinderen hun mening laten horen op een iets minder elegante manier. De leerkracht wijst hen hierop en probeert hen stap voor stap met hun eigen assertiviteit te leren omgaan. Je hebt kinderen die gemakkelijk naar voren treden en kinderen die liever in een hoekje zitten. In plaats van de verbaal sterken verbaal sterker te maken, zorgen wij ervoor dat zij leren wat luisteren naar anderen is. En in plaats van de verbaal zwakkeren in een hoek te drummen, proberen wij hen het plezier en de kracht van het woord te doen ontdekken. Jezelf als mens goed voelen, heeft immers weinig te maken met hard roepen of weinig vertellen, maar alles met eigenwaarde. Elk kind heeft zijn eigen persoonlijkheid en die mag herkenbaar blijven.

Onze school is een gewone basisschool voor gewone kinderen. Dat wil zeggen dat wij ons onderwijs richten op dezelfde kinderen als de gewone scholen. Kinderen met leerproblemen kunnen soms wel en soms niet bij ons terecht. Dat hangt af van de bron van die problemen. Als ze bijvoorbeeld veroorzaakt zijn doordat het eerder type onderwijs niet aansloot bij de persoonlijkheid of de achtergrond van het kind, daar kan een Freinetaanpak wonderen doen. (Wonderen die wij regelmatig zien gebeuren). Als de problemen diep uit het kind zelf voortkomen is een speciale benadering nodig, en verwijzen wij, in samenspraak met het CLB, door naar een beter geschikt onderwijstype. Er geldt dus steeds dat bij de inschrijving gekeken moet worden of de Freinetaanpak bij het kind zal passen of dat er fundamentelere problemen zijn.

Dit is een veelgestelde vraag. De overstap van het basisonderwijs naar het secundair onderwijs is op zich reeds een grote en moeilijke stap. Of het kind nu uit een freinetschool komt of uit een traditionele basisschool, de stap is even groot en even moeilijk. Leerlingen uit freinetscholen zijn dus zeker niet benadeeld. Dat blijkt ook uit onderzoek,. Ze doen het zelfs heel goed. Soms blijken er wel wat aanpassingsmoeilijkheden te zijn, maar die moeilijkheden situeren zich eerder op sociaal- emotioneel vlak dan wat betreft hun cognitieve vaardigheden. Door hun mondigheid of verbaal sterk zijn, hun verantwoordelijkheidsgevoel en zelfstandigheid worden zij immers door de anderen wel eens als moeilijk ervaren. Hun spontane manier van uiten in de klas bijvoorbeeld, wordt niet door elke leerkracht op prijs gesteld. Dit is voor kinderen een aanpassing, maar niet echt een groot probleem omdat ze geleerd hebben flexibel te zijn.
Onderzoek wijst ook uit dat er op gebied van kennis geen betekenisvolle verschillen gevonden worden tussen freinetkinderen en kinderen uit een klassieke school. En al krijgen freinetkinderen geen algemeen onderricht in bijvoorbeeld aardrijkskunde en geschiedenis, ook dit blijkt geen nadeel te zijn bij de overgang. Freinetkinderen zijn immers getraind in zelfstandig werken en plannen, het verwerken van inhouden en ze zijn vaardiger in het opzoeken van informatie. Ze hebben geleerd plezier te beleven in het leren en ze vertonen dus ook geen schoolmoeheidsverschijnselen na de basisschool. Of zoals een leerkracht van het middelbaar onderwijs eens zei: "Freinetkinderen hebben de lichtjes nog in hun ogen".

Freinetschool Rippetip volgt, net zoals elke andere basisschool, de officiële leerplannen. Onze manier om de eindtermen te bereiken, verschilt echter van de werkwijze van de traditionele scholen.
We werken in onze school niet enkel met het opgelegde leerplan, maar ook vanuit de dynamiek van de kinderen. Kinderen leren gemakkelijker wat aansluit bij hun leefwereld. Werken op je eigen natuurlijk tempo, houdt in dat de sterkeren en de middelmatigen sneller doorwerken, waardoor de leerkracht extra tijd heeft om de zwakkeren te begeleiden. Het is bovendien een foute opvatting dat in het Freinetonderwijs alles uit de kinderen dient te komen. Sommige leerstofonderdelen komen niet spontaan aan bod en zullen dus gedoceerd moeten worden, zodat de kinderen op het einde van de rit alle eindtermen beheersen.